Historia
Sześć rozdziałów o fundacji, architekturze i duchowym dziedzictwie neogotyckiej świątyni pod wezwaniem Trójcy Świętej.
Kamień węgielny
i dar Berthy von Gellhorn
U schyłku XIX stulecia dynamicznie rozwijająca się Legnica liczyła około 40 000 mieszkańców, w tym blisko 10 000 wiernych kościoła rzymskokatolickiego. Cała ta społeczność dysponowała wówczas zaledwie jedną świątynią — kościołem pw. św. Jana Chrzciciela.Rozbudowa miasta na prawym brzegu rzeki Kaczawy i stały wzrost liczby katolików przyśpieszyły historyczną decyzję o rozpoczęciu budowy drugiego kościoła w Legnicy. Już w 1888 roku ówczesny proboszcz, ks. Ernst Ritter, podjął pierwsze starania formalne i finansowe. Przełomem okazała się niezwykła hojność dobrodziejki — Berthy von Gellhorn, która podarowała parafii 6 000 marek na zakup parceli pod nową świątynię.Dzięki temu darowi oraz ofiarności parafian zakupiono za 8 000 marek plac o wymiarach 100 m × 30 m, przylegający do zbiegu ówczesnych ulic Zimmerstraße (dziś Rzemieślnicza), Jägerstraße i Gutenbergstraße. Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego w podstawę muru absydy nastąpiło 27 kwietnia 1902 roku w obecności całej wspólnoty, a aktu poświęcenia dokonał ks. proboszcz Zimmermann z Małuszowa w asyście ks. Aloisa Buchali.
.jpg?width=1000)
55-metrowa wieża północna — widok z perspektywy ulicy II Armii WP
Ostatnie i najdojrzalsze dzieło
Alexisa Langera
.jpg?width=1000)
Bryła na planie krzyża łacińskiego — halowa nawa i smukłe wieżyczki
Perfekcja oparta na trudnej parceli
Po długich naradach dotyczących stylu budowli i kosztów, wykonanie projektu powierzono znakomitemu wrocławskiemu architektowi o imponującym dorobku. Alexis Langer, nestor śląskiego neogotyku, nadał świątyni formę kościoła halowego o strzelistych proporcjach, doskonale wykorzystując wąską, długą parcelę.
„Figura krzyża łacińskiego nie jest przypadkowa. Krzyż w naszej religii zajmuje miejsce centralne… Jednocześnie krzyż jest razem gwiazdą, symbolem naszego dążenia ku niebu.”
Halowe wnętrze pełne światła
Trójnawowy, halowy układ wnętrza z ogromnymi maswerkowymi oknami sprawia, że światło staje się głównym budulcem atmosfery modlitwy — zgodnie z najlepszą tradycją gotyku katedralnego.
Tajemnica 55-metrowej wieży,
Madonny i Dzwonów z Drezna
Liczby i geometria w służbie wiary
Północna wieża o wysokości 55 metrów, zwieńczona ażurowym hełmem, góruje nad panoramą prawobrzeżnej Legnicy. W jej narożu, na wysokości kondygnacji dzwonowej, stanęła w 1905 roku figura Madonny z Dzieciątkiem dłuta J. Baumeistera — widoczna z daleka, niczym latarnia wiary.
Dzwony i górna kondygnacja wieży
Pierwotny zespół trzech dzwonów odlano w Dreźnie. Dwa największe padły ofiarą rekwizycji wojennej w 1917 roku — do dziś na wieży trwa najmniejszy dzwon „Pokoju”, świadek ponad stulecia historii parafii.
Dzwon „Pokoju” (Mały)
Najmniejszy z pierwotnego zespołu, jedyny ocalały z rekwizycji wojennej 1917 roku. Do dziś zwołuje wiernych na modlitwę.
„Da pacem, Domine, sustinentibus te…”
Dzwon „Maria” (Średni)
Fundacja Berthy von Gellhorn, poświęcony Matce Bożej. Zdjety z wieży na cele wojenne w czasie I wojny światowej.
„Ave Maria, gratia plena… ora pro nobis.”
Dzwon „Trójcy Świętej” (Duży)
Największy dzwon zespołu, noszący patronalne wezwanie świątyni. Jego ton niósł się nad całym prawobrzeżem Kaczawy.
„Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto.”
Prezbiterium i złocisty poliptyk
z ikonografią Tronu Łaski
.jpg?width=1000)
Prezbiterium — Ołtarz główny: Tron Łaski oraz figury świętych
Tron Łaski i dary Ducha Świętego
W sercu prezbiterium stoi złocisty poliptyk z wyobrażeniem Tronu Łaski (Gnadenstuhl) — Boga Ojca podtrzymującego krzyż z Synem, nad którym unosi się gołębica Ducha Świętego. To rzadka, głęboko teologiczna ikonografia, czyniąca legnicki ołtarz jednym z najbardziej oryginalnych na Śląsku.Skrzydła poliptyku zdobią rzeźbione figury świętych — świadków wiary różnych stanów i powołań, od męczenników po mistyków i założycieli zakonów.
Święci na skrzydłach ołtarza
Rzeźbiony cykl ośmiu postaci autorstwa warsztatu Knauera z Nysy tworzy program duchowy ołtarza.
Św. Agnieszka
Rzymska męczennica z barankiem — znak niewinności i wierności Oblubieńcowi.
Św. Antoni Padewski
Doktor Kościoła z Dzieciątkiem Jezus i lilią — patron rzeczy zagubionych.
Św. Teresa z Ávili
Reformatorka Karmelu z piórem i sercem — doktor modlitwy wewnętrznej.
Św. Benno z Miśni
Apostoł Łużyc i Śląska, patron ryb — z rybą i kluczami w dłoniach.
Św. Wincenty à Paulo
Ojciec ubogich i założyciel misjonarzy — z dzieckiem na rękach.
Św. Katarzyna Aleksandryjska
Uczona męczennica z kołem i palmą — patronka uczonych i studentów.
Św. Alfons Liguori
Założyciel redemptorystów, doktor moralistyki z krzyżem i księgą.
Św. Gertruda z Helfty
Benedyktynka, apostołka nabożeństwa do Serca Jezusowego.
Ołtarze boczne, chrzcielnica z terakoty
i organy Schlag & Söhne
Ołtarz Matki Bożej i Ołtarz Serca Jezusa
Po obu stronach łuku tęczy stoją neogotyckie ołtarze boczne: maryjny z figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa — oba spójne stylistycznie z głównym retabulum i zakończone ażurowymi baldachimami.
Ośmioboczna chrzcielnica kielichowa z terakoty
Unikatowa, wykonana z terakoty chrzcielnica o formie kielicha niesie cztery reliefy typologiczne Starego Testamentu — zapowiedzi sakramentu chrztu:
- 1. Arka Noego i gołębica — ocalenie przez wodę
- 2. Krzew gorejący i Mojżesz — objawienie świętości
- 3. Wąż miedziany na pustyni — uzdrowienie spojrzeniem wiary
- 4. Chrzest w Jordanie — początek nowego stworzenia
Zabytkowe Organy Schlag & Söhne (Opus 673)
Instrument świdnickiej firmy Schlag & Söhne, zbudowany równolegle ze świątynią, towarzyszy liturgii od dnia poświęcenia kościoła. Pneumatyczna traktura, romantyczna dyspozycja głosów i ciepłe, przestrzenne brzmienie czynią z niego jeden z cenniejszych zabytków organowych Legnicy. Piszczałki prospektowe, zarekwirowane częściowo w 1917 roku, zostały po wojnie uzupełnione.
.jpg?width=900)
Od kamienia węgielnego do dziś
Kalendarium 1888–2026
Pierwsze starania i dar fundacyjny
Proboszcz ks. Ernst Ritter inicjuje starania o budowę drugiego kościoła w Legnicy. Bertha von Gellhorn przekazuje dar 6 000 marek, co pozwala zakupić parcelę budowlaną na prawym brzegu Kaczawy za 8 000 marek.
Projekt architektoniczny Alexisa Langera
Wrocławski mistrz Alexis Langer rozpoczyna prace nad swoim ostatnim projektem sakralnym, nadając świątyni formę neogotycką na planie krzyża łacińskiego z monumentalną wieżą północną.
Uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego
Ks. proboszcz Zimmermann z Małuszowa w asyście ks. Aloisa Buchali wmurują kamień węgielny w podstawę muru absydy wraz z pergaminowym dokumentem fundacyjnym.
Poświęcenie nowo wybudowanego kościoła
Ukończona świątynia wraz z organami Schlag & Söhne (opus 673) oraz dzwonami z Drezna otrzymuje wezwanie Trójcy Świętej (na życzenie fundatorki Berthy von Gellhorn) i zostaje uroczyście poświęcona przez ks. Aloisa Buchalę.
Uroczysta konsekracja świątyni
Ksiądz Kardynał Georg Kopp z Wrocławia (który osobiście wsparł budowę znacznym darem finansowym) dokonuje uroczystej konsekracji ołtarzy i murów kościoła Świętej Trójcy. W narożu wieży staje Madonna J. Baumeistera.
Rekwizycja wojenna dzwonów i piszczałek
W czasie I wojny światowej z wieży zdjęto na cele wojenne dwa największe dzwony: „Dzwon Trójcy Świętej” i fundowany przez von Gellhorn dzwon „Maria”. Na wieży pozostaje najmniejszy dzwon „Pokoju”.
Powołanie samodzielnej Parafii Świętej Trójcy
Kościół Świętej Trójcy, dotychczas obsługiwany jako świątynia pomocnicza parafii św. Jana, staje się kościołem parafialnym nowo utworzonej, samodzielnej parafii w Legnicy.
Ocalenie z pożogi i troska o zabytek
Kościół po II wojnie światowej włączył się w polskie duszpasterstwo Legnicy. Współczesna troska o obiekty parafialne obejmuje m.in. zadania remontowe i modernizacyjne opisane w dziale Remonty i Dotacje.
Archiwum zabytkowej architektury
.jpg?width=600)
.jpg?width=600)
.jpg?width=600)